Advertisement

email_18_animated.gif
مشتاقانه منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم
manager.khuzestanclub@gmail.com
نام کاربری

کلمه عبور

مرا به ياد داشته باش
فراموش کردن کلمه عبور
ثبت نام نكرده ايد؟ عضویت

صفحه اصلی arrow مقالات arrow عمومی arrow سازه‌هاي آبي شوشتر
سازه‌هاي آبي شوشتر چاپ ارسال به دوست
۰۹ مرداد ۱۳۸۹
سازه‌هاي آبي شوشتر كه يك سال از ثبت آن در فهرست جهاني مي‌گذرد هنوز با مشكلاتي چون لوله‌هاي فاضلابي كه به آن مي‌ريزد، دست و پنجه نرم مي‌كند.

خبرگزاري ميراث فرهنگي- گروه ميراث فرهنگي- سازه‌هاي آبي شوشتر، دهمين ميراث جهاني ايران است كه گرچه يك سال از ثبت آن در فهرست جهاني مي‌گذرد اما هنوز با مشكلات چندي چون لوله‌هاي فاضلابي كه به آن مي‌ريزد، دست و پنجه نرم مي‌كند. مدير پايگاه ميراث فرهنگي سازه‌هاي آبي شوشتر براين باور است كه پايگاه به تعهدات خود در ارتباط با مسدودكردن لوله‌هاي فاضلاب منتهي به سازه‌ها پايبند است اما تمام سازمان‌هاي دولتي مرتبط بايد به برطرف كردن مشكلات شوشتر بپردازند.
 
اصل و نسبش به هوشنگ پيشدادي مي رسد. روزگاري بر بستر شهري آرميده بوده که «خوب ترين» شهر خوزستان به شمار مي‌رفته و از اين‌رو «شوشتر» نام داشته است؛ گرچه امروز، پل‌هاي جديد بر پل‌هاي قديمي سايه افکنده ،خيابان هاي بي هويت، محله‌هاي هويت‌ساز را چندپاره کرده و ساختمان هاي کهنه با سردرهاي چشم نواز آجري‌شان، جاي خود را به مکعب‌هاي سيماني داده‌اند.
 
آنچه در اين مجموعه، بيش از هرچيز ديگري شهرت دارد، مجموعه آسياب‌ها و آبشارهاي شوشتر است كه از بي‌نظيرترين نمونه‌هاي استفاده بهينه از آب در ادوار كهن به شمار مي‌آيد و مجموعه‌اي از سد، تونل‌ها، كانال‌هاي فرعي و آسياب‌هاي آبي را در برمي‌گيرد که تا گذشته‌هاي نه چندان دور به صورت يك مجموعه صنعتي ـ‌ اقتصادي مورد استفاده قرار مي‌گرفت و پس از آن با هجوم زندگي شبه صنعتي به نابودي گراييد.
 
اساس كار مجموعه بدين شكل است كه «سد گرگر» مسير رودخانه را مسدود مي‌كند و سطح آب را براي آبگيري سه تونل حفر شده در تخته سنگ ها بالا مي‌آورد. اين تونل‌ها با عبور از كانال‌هاي متعدد ، چرخ آسياب ها را مي‌گردانند و سپس در هيبت آبشارهاي زيبا، به محوطه‌اي حوضچه مانند مي‌ريزند. در واقع نياكان ما حتي از پساب آسياب‌ها نيز بهره جسته و آن‌ها را به شکل آبشارهاي زيبا درآورده‌اند.
 
مجموعه آسياب‌ها و آبشارهاي شوشتر را بنا بر قول معروف متعلق به عصر ساساني مي دانند، اما بسياري از سازه‌هاي آن در دوره‌هاي بعد شكل گرفته است تا نمايشگاهي از مهندسي آب در ايران را به نمايش بگذارد.
 
تا کنون 32 آسياب‌، در اين مجموعه شناسايي شده‌اند كه بعضي از بين رفته و برخي ديگر به همت سازمان ميراث فرهنگي مرمت شده‌اند. علاوه بر اين‌، تعدادي چهارطاقي در اطراف آبشارها به چشم مي‌خورد كه در گذشته محل استراحت آسيابان يا آسيابان‌ها بوده‌اند و به همه اين‌ها بايد تعدادي پلكان و پل و ساباط را نيز اضافه كنيم كه روي هم، مجموعه آسياب‌ها و آبشارهاي شوشتر را در قلب تاريخي اين شهر شكل مي‌دهند.
 
اما سازه‌هاي آبي در اين مجموعه خلاصه نمي‌شود. بند ميزان، بند و پل شادروان و نهر داريون، بخش‌هاي ديگري از اين مجموعه تاريخي را دربر مي‌گيرند.
 
بسياري از پژوهشگران‌، ساخت پل شادروان را به شاپور اول ساساني نسبت مي‌دهند و بر اين باورند كه او پس از پيروزي در برابر سپاه روم، اسراي رومي را به ساخت اين پل واداشت. اما عده‌اي ديگر از پژوهشگران معتقدند: به طور قطع، پل‌بند شادروان در دوره هخامنشي وجود داشته و در روزگار ساساني‌، تنها بازسازي شده است و در اين ميان آنچه اهميت دارد و تو را به درد مي آورد، زيبايي و شکوهي است که آرام آرام به باد مي‌رود.
 
ساختمان‌هاي بي‌قواره‌اي كه بالاي صخره‌ها و مشرف به حوضچه آبشارها با نازل‌ترين مصالح قدعلم كرده‌اند، تيرهاي برق كه رشته سيم‌ها را از اين سو به آن سو كشانده‌اند، نه تنها سينه آبشارها را در مشت خود مي‌فشرند که روح تو را نيز، آزرده مي‌کنند.
 
بند ميزان و مجموعه آسياب‌ها و آبشارهاي شوشتر را انبوهي از زباله‌هاي شهري در برگرفته بود و بوي تعفن، چه زود، زيبايي‌هاي اين مجموعه شگفت‌انگيز را به نازيبايي تبديل کرده بود.
 
و اما سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در سال 1381 با تشکيل پايگاه ميراث فرهنگي سازه‌هاي آبي شوشتر، تهيه و تدوين پرونده اين سازه‌ها را براي ثبت در فهرست ميراث جهاني در دستور کار خود قرار داد و پيشنهاد خود را به کميته بين الدول ميراث‌جهاني تقديم کرد. کميته‌اي که سال 1388، موفق به ثبت سازه‌هاي آبي شوشتر در فهرست ميراث‌جهاني شد و اين اتفاق براي هر ايراني، اتفاق خوشايندي بود.

از آن زمان تاكنون، تلاش بسياري شده تا كاستي‌هاي دهمين ميراث جهاني ايران برطرف شود اما هنوز هم سازه‌هاي آبي شوشتر با برخي مشكلات پيشين خود، دست و پنجه نرم مي‌كند كه از آن ميان مي‌توان به مساله لوله‌هاي فاضلاب اشاره كرد.
 
هنوز هم برخلاف تلاش‌هايي كه براي مسدود کردن کانال‌هاي فاضلاب منتهي به رودخانه گرگر و در نهايت سازه‌هاي آبي شوشتر صورت گرفته اما هنوز سه لوله فاضلاب فعال است و در بخش‌هايي از رودخانه گرگر بوي تعفن به‌مشام مي‌رسد و همچنين آلودگي زيست محيطي وجود دارد.
 
محمدحسن ارسطو‌زاده، مدير پايگاه سازه‌هاي آبي شوشتر، پيش از اين در گفت‌و گو با ميراث خبر درباره مسدود کردن فاضلاب‌ها گفته بود: «يک‌سال از ثبت‌جهاني سازه‌هاي آبي شوشتر مي‌گذرد و دراين مدت ما تلاش کرده‌ايم تا به تعهدات خود از قبيل مسدود كردن کامل لوله‌هاي فاضلاب محدوده رودخانه گرگر و سازه‌هاي آبي شوشتر پايبند باشيم. تا کنون اين تلاش‌ها منجر به بسته شدن حدود 5 لوله فاضلاب شده است.»
 
وي تمام دستگاه‌هاي دولتي مرتبط را مسئول رسيدگي به مشكلات سازه‌هاي آبي شوشتر دانسته و گفته بود: «اين‌که تنها از پايگاه ميراث فرهنگي شوشتر و يا سازمان ميراث فرهنگي خواسته مي‌شود که اين‌کار را به سرانجام برسانند، انتظار زيادي است. فاضلاب‌ها يک پروژه عظيم ملي است و بايد تمام دستگاه‌هاي دولتي در اين امر کمک کنند. اما با اين حال پايگاه در حد بضاعت خود تلاش مي‌کند تا مشکل فاضلاب‌ها را حل کند.»
 
و اما بافت تاريخي شوشتر هم، نكته مهم ديگري است كه بايد به آن پرداخته شود؛ بافتي که در ارتباط مستقيم با سازه هاي آبي از يك طرف و بدنه اصلي شهر از سوي ديگر است و بايد ساخت و سازها، نماها و مصالح به کار رفته در ساختمان‌هاي جديد شوشتر به‌گونه‌اي هماهنگ با بافت تاريخي شهر باشد و اداره بافت تاريخي را شهرداري ويژه كه آشنا با تاريخ و ميراث فرهنگي اين كشور است برعهده بگيرد و اين نه به معني جدا کردن بخش تاريخي از پيکره اصلي شهر که به منظور توجه بيشتر و جدي تر به آن است.

گرچه امروز، ناهمگوني‌هاي موجود، نبود مديريتي واحد در اداره بخش تاريخي شوشتر را فرياد مي زنند. حيف نيست كه تعدادي خانه بي‌تناسب و چند تير چراغ برق و تعدادي لوله فاضلاب ، چهره شوشتر - شهر خوبتر- را مخدوش كند؟

 

 

 

 


یادداشت های بازدیدکنندگان



Copyright 2008, Khuzestanclub.org All rights Reserved