Advertisement

email_18_animated.gif
مشتاقانه منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم
manager.khuzestanclub@gmail.com
نام کاربری

کلمه عبور

مرا به ياد داشته باش
فراموش کردن کلمه عبور
ثبت نام نكرده ايد؟ عضویت

صفحه اصلی arrow مقالات arrow عمومی arrow ويژگي هاي اقتصادي اجتماعي استان خوزستان
ويژگي هاي اقتصادي اجتماعي استان خوزستان چاپ ارسال به دوست
۲۵ خرداد ۱۳۸۹
جغرافياي طبيعي

      استان خوزستان با وسعت 63633 كيلومتر مربع در جنوب غربي كشور واقع است، از شمال به استان لرستان، ‌از شمال شرق به استان چهار محال و بختياري،‌ از شرق به استان كهگيلويه و بويراحمد، از جنوب شرق به استان بوشهر ، از جنوب به خليج فارس، از غرب به كشور عراق و از شمال غرب به استان ايلام محدود مي شود.

      براساس آخرين تقسيمات كشوري در سال 1387،‌اين استان از 23 شهرستان، 51 بخش، 53 شهر و 130 دهستان و 6315 آبادي تشكيل شده است كه از اين تعداد،‌4379 آبادي داراي سكنه و 1936 آبادي خالي از سكنه مي باشند

1-1-توپوگرافي

استان خوزستان از دو بخش عمده كوهستاني و جلگه اي تشكيل گرديده است. ناحيه كوهستاني با مساحتي حدود 35 درصد وسعت استان، در شمال و شرق استان گسترده است.  ناحيه جلگه اي از جنوب شهرستانهاي انديمشك،‌دزفول، مسجدسليمان، رامهرمز و بهبهان تا كرانه هاي خليج فارس و اروندرود با مساحتي حدود 65 درصد استان امتداد دارد.

بر اساس آماري كه معاونت آبخيزداري وزارت جهاد كشاورزي ارائه نموده، حدود 85 درصد از وسعت استان داراي اقليم فراخشك، خشك و نيمه خشك مي باشد. از ويژگيهاي مناطق خشك، بالا بودن درجه حرارت، بالا بودن ميزان تبخير سطحي ، پايين بودن ميزان نزولات جوي و شوري خاك است. به دليل كمي بارندگي، پوشش گياهي در اين مناطق، فقير و پراكنده مي باشد. دراستان خوزستان ، نزديك به 7 ماه از سال ( ازنيمه فروردين تا نيمه آبان ) متوسط درجه حرارت هوا، 30 درجه سانتيگراد يا بيشتر است وحداكثر آن در فصل تابستان به بالاي 50 درجه سانتيگراد ميرسد.

وسعت جنگلهاي استان، 770 هزار هكتار است كه 77 درصد آن در شهرستانهاي دزفول،ايذه و مسجدسليمان قراردارد. مساحت مراتع استان ، بيش از 5/3 ميليون هكتار است كه حدود 43 درصد آن فقير و 51 درصد متوسط مي باشد.

وسعت بيابانهاي استان خوزستان، حدود 3/1 ميليون هكتار (معادل 2/20 درصد مساحت استان ) است كه در اقاليم فراخشك و خشك استان (جنوب و جنوب غربي استان) قرار دارند.   

2-1-رودخانه ها

      در استان خوزستان رودخانه هاي مهمي همچون كارون، دز، كرخه، مارون، جراحي و زهره جريان دارند كه دراين ميان رودخانه كارون پرآب ترين رودخانه كشور و ساير رودخانه ها نيز جزء رودخانه هاي بزرگ وپرآب كشور به حساب مي آيند، بطوريكه حدود يك سوم از كل منابع آبهاي سطحي كشور در اين استان جريان دارد (متوسط آورد سالانه رودخانه ها حدود 34 ميليارد متر مكعب مي باشد).

2-پيشينه‌ي تاريخي

      استان خوزستان يكي از كهن‌ترين سرزمين‌هاي تمدن بشري است كه تاكنون شناخته شده‌است . منطقه‌اي كه امروزه خوزستان ناميده مي‌شود در روزگاران پيشين قسمتي از سرزمين وسيع و دولت مستقلي به نام عيلام بوده‌است .

      براساس شواهد تاريخي نام عيلام تا حدود قرن سيزده قبل از ميلاد به خوزستان اطلاق مي‌گرديده و از اين تاريخ به بعد نام « انشان سوسنكا » يعني مملكت انشان ، و شوش نيز در كتيبه‌هاي عيلامي به ثبت رسيده‌است . شوش يكي از پيشرفته‌ترين شهرهاي آباد و زيباي عيلامي‌ها بود كه از نظام پيشرفته‌ي كشاورزي و سطح بالاي فرهنگ آن روزگار ، برخوردار بود .

حضور فعال 6 هزار ساله‌ي دولت‌هاي باستاني عيلام، هخامنشيان،اشكانيان، ساسانيان، اعراب مسلمان و ساير اقوام را مي‌توان از آثار و يادمان‌هاي باستاني بر جاي مانده در شهرهاي استان خوزستان دريافت .

3-جاذبه‌هاي گردشگري

      استان خوزستان از ديرباز از جنبه‌هاي مهم و متنوعي براي جذب گردشگر برخوردار بوده كه اين جاذبه‌ها به چند دسته تقسيم مي‌شوند .

3-1-جاذبه‌هاي تاريخي و زيارتي

      مهم‌ترين اثر تاريخي استان ، چغازنبيل ، يكي از 57 ميراث جهاني است كه در سال 1972 ميلادي از سوي كنفرانس عمومي يونسكو به تصويب رسيده و جامعه‌ي بين‌الملل براي آن ارزش استثنايي قايل است . برخي از ديگر آثار تاريخي و زيارتي استان عبارتند از :تپه‌هاي باستاني ، كاخ شائور و قلعه‌ي شوش . 

آبشارها ، پل بند ميزان ، پل بند لشكر ، پل بند شادروان ، نهر داريون ، قلعه‌‌ي سلاسل ، مسجد جامع ، در شوشتر . 

پل قديم ، آسياب‌هاي آبي ، شهر جندي‌شاپور ، آرامگاه يعقوب ليث صفاري ، مسجد جامع و بقاع سبز قبا ، محمدبن جعفر ، رودبند در دزفول.

شهر ارجان ، پل كسري و پل و بند بكان ، كاروانسراي خيرآباد در بهبهان. 

كول فرح ، اشكفت سلمان در ايذه . 

قلعه‌ي تاريخي قلعه تل و امام‌زاده عبدا... درباغملك.

سرمسجد، بردنشانده و بقاع شاهزاده احمد و هفت شهيدان در مسجدسليمان .

آرامگاه علي بن مهزيار در اهواز .

كاروانسراي صميمي در رامهرمز .

3-2-جاذبه‌هاي طبيعي

      استان خوزستان از جاذبه‌هاي طبيعي متنوع شامل تالاب‌ها ، آبشارها ، مناطق جنگلي حفاظت‌شده و پناهگاه‌هاي حيات وحش ، درياچه‌ي پشت سدها ، بنادر ، پارك‌هاي جنگلي ، مناطق تفريحي سياحتي ، كوهستان و وجود سواحل رودخانه در اغلب شهرها براي راه‌اندازي ورزش‌هاي آبي برخوردار است .

      برخي از جاذبه‌هاي طبيعي استان عبارتند از : تالاب‌هاي شادگان ، هويزه و ميانگران ايذه ، مناطق جنگلي حفاظت شده‌ي دز ، كرخه ، منگشت و شيمبار ، درياچه‌ي پشت سدهاي دز ، شهيد عباسپور ، كرخه ، مارون و كارون . آبشارهاي شيوند ايذه ، شوشتر و آبشار شوي در سردشت دزفول . منطقه‌ي تفريحي سياحتي مال‌آقا و امام‌زاده عبدا... در باغملك . نرگس‌زار بهبهان ، پارك‌هاي جنگلي گمبوعه‌ي اهواز ، بلوط بلند ايذه ، لاله‌ي دزفول ، شقايق سردشت دزفول ، سلمان فارسي بهبهان، پارك‌هاي جنگلي آبگاه و شهداي جهاد در شوشتر و جزيره‌ي مينو در خرمشهر و اسكله و كشتي‌هاي بندر امام خميني ، خرمشهر و هنديجان از ديگر جاذبه‌هاي استان محسوب مي‌شوند .

3-3-جاذبه‌هاي جنگي

      آثار هشت سال دفاع مقدس مردم ايران در جنگ تحميلي عراق عليه ايران در مناطق جنگي حفظ و هر ساله صدها هزار نفر را از سراسر كشور براي بازديد راهي استان خوزستان مي‌سازد .

- حضور عشاير در فصل قشلاق در شهرهاي استان كه براي بازديدكنندگان از استان جالب و ديدني است .

- هواي مناسب در فصل زمستان و ايام نوروز كه مسافران به سادگي مي‌توانند در يك چادر ( كه معمولاً توسط شهرداري در پارك‌ها برپا مي‌شود ) چند روزي را بگذرانند .

- همجواري با كشورهاي قابل سياحت ، غني و پردرآمد حوزه‌ي خليج فارس، موقعيت مناسبي به شهرهاي استان خوزستان داده‌است .

- وجود كانون‌هاي اقتصادي با بعد مالي مانند نفت ، گاز ، پتروشيمي ، فولاد ، نيشكر و صنايع جانبي آن و ... در كنار جاذبه‌هاي گردشگري تقويت‌كننده‌ي مسافرت به شهرهاي استان است .

4- جمعيت

در سال 1385 جمعيت استان خوزستان بالغ بر4.3 ميليون نفر (معادل 07/6 درصد جمعيت كشور) بوده است . در اين سال ، سن 28.6 درصد از جمعيت استان كمتر از 15 سال بوده است . اين نسبت در كل كشور ، 25.1 درصد ودر نقاط شهري و روستايي استان به ترتيب 26.4 و 33درصد مي باشد .

5- فعاليت هاي اقتصادي

5-1- استخراج نفت خام و گاز طبيعي

استان خوزستان به عنوان مركز اصلي فعاليت استخراج نفت خام و گاز طبيعي در كشور مي باشد.اولين چاه نفت ايران در سال 1287 (1908 ميلادي) در منطقه مسجدسليمان به بهره برداري رسيد و پس از ادامه عمليات اكتشافي، ساير حوزه هاي نفتي ( هفتكل ، نفت سفيد، آ‎غاجاري، لالي، اهواز و مارون) كشف و بهره برداري از آنها آغاز شده است. در حال حاضر بيش از 46 درصد ميادين نفتي كشور و تعداد زيادي از ميادين مستقل گازي كشور در استان خوزستان قرارداشته. و حدود 70درصد از نفت خام استخراج شده در كشور به اين استان تعلق دارد .

همچنين بيش از 50 درصد از ارزش افزوده فعاليت « استخراج نفت خام و گاز طبيعي» در كشور متعلق به استان خوزستان مي باشد .

نفت خام استخراج شده به مصارف پالايشگاههاي داخلي رسيده يا براي صدور به خارج از كشور به ترمينال صادراتي خارك به وسيله خطوط لوله انتقال مي يابند.  

5-2- صنعت

فعاليتهاي عمده صنعتي دراستان خوزستان با احداث پالايشگاه نفت در آبادان درسال1292 پايه گذاري شد.

در دهه 50-1340، شركتهاي كشت و صنعت هفت تپه ، تصفيه شكراهواز، گروه ملي صنعتي فولاد اهواز، نورد لوله اهواز، لوله سازي اهواز، پتروشيمي آبادان ، شركت شيميايي پاسارگاد،‌ مجتمع شيميايي رازي ، پالايشگاه گاز بيد بلند و كاغذ پارس مورد بهره برداري قرار گرفتند. در اين دهه، قرارداد تأسيس شركت پتروشيمي بندر امام به امضاء رسيد و بهره برداري از فاز اول آن در اواخر سال 1369 آغاز شد.

دردهه60-1350، شركت كشت وصنعت كارون، كارخانه سيمان بهبهان، شركت فارسيت اهواز، مجتمع پتروشيمي فارابي، شركت كربن و تعدادي از كارخانجات آجر ماشيني مورد بهره برداري قرار گرفتند و مجتمع فولاد اهواز، نورد سنگين كاويان، شركت صنعتي سپنتا و لوله سازي خوزستان تأسيس شدندكه پس از خاتمه جنگ تحميلي در سالهاي 70-1368، بهره برداري از آنها آغاز شد.

در سال 1386، تعداد 460 كارگاه صنعتي داراي 10نفر كاركن يا بيشتر در استان خوزستان فعاليت داشته اند .

5-3- توليد انرژي الكتريكي

استان خوزستان به لحاظ ويژگي هاي طبيعي و جريان رودخانه هاي بزرگ ، از قابليت هاي زيادي براي توليد انرژي الكتريكي برخوردار بوده است . درسال 1385، 4/21 درصد از ظرفيت نامي نيروگاههاي نصب شده و 2/17 درصد از انرژي الكتريكي توليد شده در كشور متعلق به اين استان بوده واستان خوزستان از اين لحاظ در رتبه اول در بين ساير استانهاي كشور قرار داشته است. درسال 1385، 8/50 درصداز انرژي الكتريكي توليد شده در استان خوزستان متعلق به نيروگاههاي آبي بوده و سهم نيروگاههاي آبي اين استان از ميزان انرژي برقابي توليد شده در كشور، 92.5درصد بوده است.

5-4- فعاليت بازرگاني خارجي ( بنادر)

همجواري استان خوزستان با خليج فارس(كه مهمترين آبراه جهاني براي تجارت بين المللي ميباشد) و فاصله نزديكتر اين استان با پايتخت و مراكز مهم اقتصادي كشور (اصفهان، تبريز، اراك و.. ) در مقايسه با ساير استانهاي جنوبي، قابليت و جايگاه بسيار مهمي براي آن در امر بازرگاني خارجي ايجاد نموده و شكل گيري بنادر استان، متأثر از اين قابليت ها بوده است.

سهم استان خوزستان در توليد ناخالص ملي : 

با توجه به قابليتها و امكانات موجود در استان خوزستان، سهم عمده ارزش افزوده بخشها و رشته فعاليتهاي اقتصادي كشور متعلق به اين استان مي باشد. در سال 1384، 6/15درصد از ارزش توليد ناخالص داخلي كشور متعلق به استان خوزستان بوده و پس از استان تهران با فاصله بسيار زيادي از ديگر استان هاي كشور؛ در مرتبة دوم قرار داشته است .

سهم و رتبه استان خوزستان در ارزش افزوده رشته فعاليت هاي اقتصادي

شرح فعاليت‌ها ارزش افزوده رشته فعاليت‌هاي اقتصادي

(ميليارد ريال) - سال 1384

خوزستان سهم استان در كشور- درصد رتبه
كشاورزي، شكار و جنگلداري 11237 76/6 4
ماهيگيري 43574 96/11 3
معدن 206100 73/47 1
نفت خام و گاز طبيعي 52/206024 23/49 1
ساير معادن 47/75 57/0 20
صنعت 72/18701 76/7 3
تأمين آب، برق و گاز طبيعي 32/5413 8/12 2
حمل و نقل، انبارداري و ارتباطات 39/11208 62/8 2

 
 
 

قابليت ها و امكانات  

- - برخورداري از اقليم مناسب براي كاشت و برداشت 3 نوبت محصولات كشاورزي در بسياري از مناطق استان

- وجود تالابهاي بزرگ و متعدد و نقش مثبت آنها در كنترل سيلابها، تغذيه سفره آب زيرزميني و امكان گسترش تفرج گاه ها

- وجود زمينهاي زراعي حاصلخيز كشاورزي

-         مرزهاي طولاني آبي در جنوب و امكان ايجاد و توسعه مناطق ويژه صنعتي – بازرگاني و مناطق پردازش صادرات

-         نزديكتر بودن فاصله بنادر استان با مراكز عمده جمعيتي، صنعتي، كشاورزي و معادن كشور در مقايسه با ساير بنادر در استانهاي ساحلي جنوب

-         نزديكي استان به كشورهاي كويت، عراق و عربستان سعودي

-         وفور ذخاير نفت و گاز و امكان توسعه فعاليتهاي صنايع پالايش و پتروشيمي

-         وجود معادن مصالح مورد نياز فعاليتهاي ساختماني و صنايع توليد سيمان

-         وجود قطب ها و مراكز اصلي صنايع نفت، فلزات اساسي، شيميايي و توليد شكر در استان و امكان ايجاد و توسعه صنايع پايين دستي

-         جريان رودخانه هاي بزرگ كشور در استان با قابليت توليد انرژي برقابي و تأمين آب مورد نياز شرب و فعاليتهاي صنعتي و كشاورزي ( زراعت، باغداري و آبزي پروري)

-         وجود تمركز هاي قوي زير بنايي ( نيروگاهها، فرودگاهها، شبكه راه آهن، اسكله ها)

-         وجود امكانات توسعه فعاليتهاي كشاورزي (زراعت، باغداري، شيلات و دامپروري )

-         وجود شبكه شهري توانمند از شهرهاي بزرگ، متوسط و كوچك ( شامل: شهر اهواز در مركز استان،‌ مجموعه شهرهاي متوسط دزفول و انديمشك در شمال استان، آبادان و خرمشهر و ماهشهر و سربندر درجنوب استان و شهرهاي مسجدسليمان، بهبهان، شوش و شوشتر و تعداد زيادي شهرهاي كوچك)‌

تنگناها و محدوديت ها

- بالا بودن دما در بيش از نيمي از سال  و طولاني بودن دوره گرما، تبخير شديد . 

پايين بودن ميزان بارندگي در مناطق عمده اي از استان

- كوهستاني بودن حدود 35 درصد از وسعت استان و كم عمق بودن خاك در اين مناطق

- بالا بودن سطح آب زيرزميني و همچنين شوري و قليايي بودن زياد در برخي خاكهاي استان و گسترش بيابان ها

-         ضعف شبكه راههاي ارتباطي و عدم تناسب آنها با فعاليتهاي صنعتي و بازرگاني و ميزان جابجاي بارو مسافر

-         پراكندگي شديد جمعيت روستايي در مناطق كوهستاني استان

-         شوري و نامناسب بودن خاك بيش از 60 درصد اراضي كشاورزي استان ( اراضي بياباني و كوهستاني)

آلودگي محيط زيست ( آب، هوا و خاك) ناشي از فعاليتهاي اقتصادي 

  از سايت:www.khozestanpl.ir


یادداشت های بازدیدکنندگان



Copyright 2008, Khuzestanclub.org All rights Reserved