Advertisement

email_18_animated.gif
مشتاقانه منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم
manager.khuzestanclub@gmail.com
نام کاربری

کلمه عبور

مرا به ياد داشته باش
فراموش کردن کلمه عبور
ثبت نام نكرده ايد؟ عضویت

صفحه اصلی arrow خواندني ها arrow خواندنی ها arrow گزارش جلسه سخنرانی دکتر میرزایی
گزارش جلسه سخنرانی دکتر میرزایی چاپ ارسال به دوست
۰۸ مهر ۱۳۹۱
در تاریخ 14 شهریور جلسه ای با موضوع  مدیریت به هم پیوسته منابع آب(IWRM) و مسیر پیش رو برای ایران

توسط جناب آقای دکتر میرزایی (دکترای منابع آب و مهندس ارشد شرکت بین المللی Golder ) در دانشگاه شریف و با همکاری گروه دوستداران محیط زیست دانشگاه شریف و انجمن علمی گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشگاه تهران برگزار شد.

آقای دکتر میرزایی در ابتدای جلسه درباره ی IWRM  گفتند:

"IWRM بیش تر از این که یک سیستم مدیریتی باشد یک فلسفه است که بر ای هدف های مرتبط با منابع آب تنظیم شده است و حقوق همه ی مصرف کنندگان آب را در نظر می گیرد ، از کشاورزی که برای آبیاری زمین خود از آّب استفاده می کند تا مسئولینی که در مورد ساخت یک سد برنامه ریزی می کنند. در این روش ، همه افراد در جایگاه های مختلف  به صورت مشارکتی در مورد مسائل منابع آب تصمیم می گیرند. "

ایشان سپس در مورد یکی از بحث های اساسی حول مسئله ی منابع آب، یعنی موضوع «حکمرانی» این گونه سخن گفتند:

«اگر تاریخچه ی سازمان ها ی آب در ایران را بررسی کنیم، پر فراز و نشیب بودن آن قابل توجه است. در 20 تا 30 سال اخیر تخصیص سازمان های آب ایران بر اساس حوضه های آبریز صورت می گرفت؛ اما پس از دوره ای که در آن اختیارات استانداران افزایش یافته و استانداران به نوعی رئیس جمهور استان خود شدند،  سازمان های آب کوچک تر شدند و تعداد آن ها به تعداد استان های کشور رسید. در حال حاضر هر استان دارای یک سازمان آب می باشد.

منطبق نبودن مرز های سیاسی بر مرزهای طبیعی که همان حوضه های آبریز می باشند، موجب ایجاد مسائل و چالشهای زیادی شده است. برای مثال رودخانه ی مانند قزل اوزن که حدودا از 6 یا 8 استان عبور می کند و هر استان بدون هیچ گونه هماهنگی در مورد بخشی از رودخانه تصمیم می گیرد.

اگرچه تلاش هایی برای ایجاد هماهنگی صورت گرفته است، اما به دلیل مشکلات بنیادی این سیستم مدیریتی (مدیریت بر منابع آب) نتیجه این بود که فقط سازمان های آب منطقه ای بر سر یک میز نشستند و بخش هایی نظیر محیط زیست یا جهاد کشاورزی به عنوان مصرف کننده ی آب عملا حذف شدند.

در نتیجه در حال حاضر مشکل عدم انطباق مرز های سیاسی بر مرزهای طبیعی و چند بخشی بودن حوضه ها ی آبریز مطرح است.  این مسائل باعث شده اند که در حال حاضر هر متر مکعب آب با چندین مصرف کننده روبرو باشد و نتیجه ی آن به وجود آمدن رقابت بین سازمان ها بر سر مصرف آب بیشتر است که ما نمود آن را در دریاچه ارومیه می بینیم .

دکتر میرزایی، سپس مصارف اصلی برای منابع آب را در چند دسته تقسیم بندی کردند:

«1- مصرف شرب و بهداشت مردم؛ 2- تولید غذا که بدون وجود آب تقریبا امکان پذیر نیست؛ 3- اکوسیستم های وابسته به آب که حتی نوسانات آب بر آن ها تاثیر می گذارد.

غیر از این سه ، دو مصرف دیگر نیز حائز اهمیت است.  یکی انرژی که تولید هر گونه از آن به نوعی نیازمند مصرف آب است. شاید تنها نیروگاه هایی که بدون مصرف آب انرژی تولید می کنند، نیروگاه های برق-آبی باشند. بقیه نیروگاه ها به نوعی آب را از چرخه خارج می کنند.

دیگری بحث جدید مصرف آب برای مذهب است که برخی کشور ها علاقمند به مطرح کردن آن هستند. همه ی مذاهب به نوعی مصرف کننده ی آب هستند همچنین آلوده کردن آن را مورد نکوهش قرار می دهند . بنابر این سعی بر این است که مذهب در بخشی از مدیریت منابع آب شرکت داده شود.»

آقای دکتر میرزایی یکی از مسائل حساس دیگر در زمینه مدیریت آب را کم رنگ شدن نقش زنان عنوان کردند:

«اگر به دفترچه انتخاب رشته کنکور سراسری نگاه کنیم به وضوح دیده می شود که سهمیه زنان برای تحصیل در رشته های آب و عمران محدود شده است. جالب است که در استان های اصفهان، قم و خوزستان؛ استان هایی که به دلیل کمبود و یا ازدیاد آب بیشترین در گیری ها را بر سر منابع آن دارند، این سهمیه به صفر رسیده درحالی که در اکثر کشور ها به ویژه کشور های اسکاندیناوی، زنان به دو دلیل عمده در رشته آب بورس می شوند :

اولین دلیل عادل بودن زنان در بحث تقسیم است که از ذات مادرانه ی آنان سر چشمه می گیرد. پس بهترین افراد در بحث تخصیص آب زنان هستند .

دلیل دوم این است که وجود زنان در حل اختلافات باعث می شود که همه سعی در حفظ آرامش در رفتار خود و رسیدن به نتیجه داشته باشند. مسئله حضور زنان در جلسات حل اختلاف در تمام فرهنگ ها رایج است. زنان در مدیریت مصرف آب نقش موثری دارند؛ چرا که در هر فرهنگ و مذهبی، زنان به عنوان مدیر آب شناخته می شوند.»

ایشان در ادامه بر اهمیت تصمیم گیری بر خرد جمعی تاکید کردند و افزودند:

« به دلیل نیاز مندی  شدید ما به آب  برای توسعه ، مدیریت منابع آب و محیط زیست آبی نیاز است تا با نگاه دیگر به آب پرداخته شود و تصمیم گیری ها بر اساس خرد جمعی گرفته شود و از تصمیم های تک نفره اجتناب شود . درصورتی که در تصمیم گیری ها مشارکت جمعی لحاظ شده باشد، هرفرد خود را مسئول می داند و در صورت لزوم می تواند با سرمایه گزاری در بخش آب در قسمتی از توسعه آن سهیم شود. اما بسیاری از طرح های آبی و آبیاری زهکشی به دلیل سودآور نبودن این طرح ها با مشارکت عمومی مواجه نمی شود و اوراق مشارکت آن به فروش نمی رسد، در نتیجه معیارهای مصرف آب شرب  و کشاورزی با استاندارهای تعیین شده تفاوت دارد.

می توان آب را به عنوان یک کالای اقتصادی مطرح کرد ، قوانین موجود در کشور آمریکا امکان خرید و فروش آب از ایالتی به ایالت دیگر می دهد. همچنین قوانین آبی موجود در کشور علاوه بر دارا بودن مبنای اقتصادی ریشه های مذهبی را نیز در خود جای داده است .  حال این سوال به ذهن می رسد چرا با وجود دارا بودن قوانین شریعت در مصرف آب نیز بهره برداری و بازده مصرف آب پایین می باشد؟!

هزینه ی آب بسیار بالاست و پرداخت بیشتر بهای آب بر عهده ی دولت می باشد و تنها بخش کوچکی از آن را مردم پرداخت می کنند . بخشی از پرداخت دولت به صورت یارانه و بخشی از آن با کاهش قیمت آب بها می باشد.  قیمت متناسب آب در کشور باعث کاهش آلودگی و بیماری می باشد چرا که با افزایش قیمت آب بها آلودگی و بیماری فراگیر  می شود و به صورت اپیدمی در کشور جریان پیدا می کند که باعث افزایش هزینه های درمان می شود.  دولت می تواند با گرفتن هزینه ی آب از مردم حداقل از فرسودگی شبکه ی توزیع آب و آبیاری جلوگیری کند تا شبکه ی آبی کشور بتواند با تعمیرات وجایگزینی قطعات همواره کار آمدی خود را حفظ کند.»

دکتر میرزایی در بخشی دیگری از ارائه شان، در رابطه با اولویت های مصرف آب، اینگونه سخن گفتند:

«اولویت در مصرف آب در هرکشور با توجه به منطقه و اقتصاد و شرایط محیط زیستی و همچنین سیاست های خرد وکلان دولت ها تعیین می شود. در دنیا به طور معمول هفتاد درصد منابع آبی در قسمت کشاورزی مصرف می شود؛ این رقم در کشور ما به نزدیکی 90 درصد می رسد، این در حالی است که کشورهایی مانند اسرائیل که دارای منابع آبی کم می باشند بسیار در این بخش صرفه جویی می کند. همچنین کشوری مانند آمریکا برای کنترلِ مصرف آب در قسمت صنایع خود، سرمایه گزاری زیادی انجام داده است؛

اگر به کشور خودمان نگاه کنیم، در وزارت نیرو، بحث اول در رابطه با احداث سد، بهره برداری شرب و بهداشت می باشد و بعد از آن  بحث در مورد محیط زیست است؛ در شهرهای شمال غربی کشور به دلیل وجود باغ های فراوان و مصرف آب توسط آنها و سود ده بودن باغات نمی توان از بهره برداری از این باغ ها چشم پوشی کرد.»

ایشان در پایان در مورد نحوه ی اجرای  این سیستم مدیریتی افزودند:

« IWRM  که به نوعی مانند قانون اساسی آب است، برای اجرا نیازمند آیین نامه های اجرایی می باشد. ولی عملا ممکن است هیچ وقت موفق به  اجرای کامل آن نشویم.  در حال حاضر این روش بیشتر در کشورهای اسکاندیناوی و هلند اجرا می شود و تا اجرای آن در سایر کشور ها فاصله زیادی وجود دارد.

اجرای مدیریت به هم پیوسته منابع آب در ایران در ابتدا نیازمند مطلع و توجیه شدن قوه های مقننه و مجریه و قضاییه در مورد تغییر سیستم و قانون های مربوط به آب در کشور ( مانند توزیع عادلانه آب و یا استاندارد کیفیت آب ) است و تا این اتفاق صوت نگیرد، اجرای درست آن در کشور امکان پذیر نخواهد بود. »

گفتنی است که بعد از پایان ارائه، تعدادی از حضار سوالاتی را راجع به مسائل مختلف حوزه آب کشور مطرح کردند و ایشان نیز نظرات خودشان را راجع به سوالات مطروحه با حاضرین در میان گذاشتند. حضور جمعی از فعالین محیط زیست، خبرنگاران و دانشجویان دانشگاه های مختلف تهران، از دیگر نکات قابل توجه جلسه بود.

http://sharifgs.blogfa.com/

دوستداران محیط زیست دانشگاه صنعتی شریف

 


یادداشت های بازدیدکنندگان



Copyright 2008, Khuzestanclub.org All rights Reserved